Heilige in de Familie

This page features the Dutch translation of my Saint in the Family blog.

Onder deze tab staan de oudere aantekeningen die ik heb geschreven over de zoektocht naar mijn voorouder Radboud, de bisschop van Utrecht. Nieuwe aantekeningen doe ik nu onder de categorie Heilige in de familie, die te vinden is onderaan mijn homepage en onder het kopje ‘Categories’ aan de rechterkant.  Mochten er varagen zijn, dan hoor ik dat graag via het Contact formulier.

Geschreven door Maria Staal op 17-04-10

Een Bezoek aan de Bisschopshof van Radboud

 Toen ik het mooie weer zag vanochtend kwam ik zomaar opeens op het idee de bus naar Emmen te nemen om eens een kijkje te nemen naar de plek waar mijn voorouder Radboud zijn bisschopshof bouwde, 1100 jaar geleden. Emmen mag dan niet zo ver van mijn woonplaats zijn, het is altijd nog wel een busrit van anderhalf uur.

Ik was bij de bushalte om 9 uur. Het was rustig in de bus, waarschijnlijk omdat het zaterdagochtend was. De reis naar Emmen was prachtig. De bus volgde de Hondsrug, een hoge zandrug die van Groningen naar Emmen loopt. In het landschap wisselden velden met kleine plaatsjes zich af met bossen waardoor de beroemde Drentse fietspaden slingerden.

De bus kwam om 10.30 aan in Emmen. Tegenwoordig is Emmen best wel een grote plaats en vooral bekend vanwege de dierentuin. Ik stapte uit en liep naar het plein, waar er een lange rij voor de kassas van de dierentuin stond, vooral families met kinderen. Mijn reden voor een bezoek aan het plein was echter de kerk. Gebouwd in 1856 was het relatief jong, vooral als je bedacht dat er al een kerk stond op die plek sinds de vroege middeleeuwen, toen Radboud er een houten kerkje bouwde rond 900 n Chr. Sporen van deze houten kerk zijn teruggevonden tijdens archeologische opgravingen.

Omdat ik probeerde te ontdekken waar Radboud zijn bisschopshof bouwde, liep ik het vvv-kantoor binnen om een plattegrond van Emmen te bemachtigen. Emmen is behoorlijk veranderd, want vroeger was het een klein dorpje met wat boerderijen rond een es. Nu was het hele centrum veranderd in een groot winklegebied.

Ik bestudeerde de plattegrond en vergeleek het met een kaartje dat ik had meegenomen van huis, waarop Radboud’s bisschopshof stond aangegeven. Met moeite kon ik ontdekken waar het was geweest; niet ver van de kerk. Ik er heen liep en zag dat het nu een parkeerplaats was. Ik probeerde met voor te stellen hoe het er uit zag in Radboud’s tijd, maar dat was niet gemakkelijk, vooral omdat de autos op de ringweg ernaast voorbij raasden.

Ik nam wat fotos van de geparkeerde autos en besloot toen de kilometer naar Westenesch te wandelen, het dorp waar mijn grootmoeder geboren was. Daar was tenmiste niet veel veranderd, het dorp was zelfs nog los van de oprukkende stad.

Na een picknick op de brink van Westenesch en een wandeling door het dorpje, liep ik terug naar de bushalte voor mijn tocht terug naar huis.

 Meer foto’s van mijn uitstapje zijn te zien op mijn facebook page.

Geschreven door Maria Staal op 15-04-10

De Lage Landen

Waarschuwing! Geschiedenisles.

Zoals ik in mijn vorige aantekening schreef, leefde Radboud in de vroege middeleeuwen, een periode die in Europa viel van ongeveer 400-1000 n Chr.

Toen de Romeinen het land aan het begin van de vroege middeleeuwen verlieten, wil dat natuurlijk niet zeggen dat het er plotseling niemand meer woonde. In tegendeel, de mensen die vroeger ten noorden en ten zuiden van de Romeinse Limes hadden gewoond, beleven dat gewoon doen. Sommige trokken in de door de Romeinen verlaten forten, anderen woonden in boerderijen die verspreid waren door het land.

We richten nu onze aandacht op de Lage Landen, dat wil zeggen Nederland, België en noord-west Duitsland. De kaart laat zien hoe de Lage Landen eruit zagen tussen 400 en 600. (De plaatsen waren er toen waarschijnlijk nog niet, maar ze worden later belangrijk voor ons verhaal.) De Rijn en de Maas stromen vanaf het hoger gelegen land naar beneden en komen samen om een delta te vormen in het lager gelegen land. Uiteindelijk stromen ze de Noordzee in.

De Lage Landen waren in die dagen onderverdeelt in drie verschillende landschaptypen. De hogere gronden (light groen) die verder van de zee af lagen en die zo nu en dan onder water werden gezet door overstromende rivieren. Het lager gelegen land (donker groen en grijs) dat in open verbinding stond met de zee en die het land regelmatig onder water zette, zodat er grote zoutige moerassen ontstonden. En een lange, maar smalle strook zand (geel) die langs de kust liep en die hoog genoeg was om buiten het bereik van de zee te blijven.

Het leven op de hogere gronden was niet slecht en veel mensen woonden daar dan ook. Maar sommige mensen hadden daarentegen besloten in de zout moerassen te gaan leven. Om te overleven hadden ze met de hand grote aarden heuvels opgeworpen, waarop ze hun boederijen neerzetten, gewassen verbouwden en vee lieten grazen. Deze heuvels, die we terpen of wierden noemen, zijn te vinden in de gebieden die donker groen zijn op de kaart. Andere mensen besloten op de zandrug langs te zee te gaan wonen.

De mensen op de wierden en de zandrug langs de kust waren niet alleen boeren, maar ook vissers. Ze hadden een boot ontwikkeld met een vlakke bodem die zich gemakkelijk kon voorbewegen door het ondiepe water van de moerassen en stroompjes.

Een plaatsje die belangrijk is om te noemen is Dorestad. Dorestad was in het eerste deel van de vroege middeleeuwen niet alleen een internationale handelsplaats, maar ook een belangrijke plek voor de voorouders van Radboud. Meer daarover de volgende keer.

 

Geschreven door Maria Staal op 12-04-10

De Romeinen komen eerst aan Bod

Waarschuwing! Geschiedenisles

Radboud werd geboren in 850 n Chr en stierf in 917. De periode waarin hij leefde wordt in Europa de vroege middeleeuwen genoemd. Deze vroege middeleeuwen omvatten ruwweg de jaren 400-1000 n Chr. Vroeger werd deze periode some aangeduid met de ‘donkere middeleeuwen’. Dit werd gedaan omdat er maar zo weinig bekend was van deze periode. Tegenwoordig lijkt het er op dat geschiedkundigen liever de term vroege middeleeuwen gebruiken.

Vóór de vroege middeleeuwen kwam de Romeinse tijd. Waarom is dat belangrijk voor ons verhaal? Het Romeinse Rijk bevatte delen van Europa, het Midden Oosten en Noord Afrika. Zij legden een wegennet aan, stichtten steden en introduceerden een systeem van wetten. Romeinse geleerden en geschiedschrijvers schreven lange verhalen over de verschillende volken die ze hadden veroverd, maar waren ook geinteresseerd in de volken die buiten hun rijk vielen. Deze volken werden door de Romeinen als barbaars beschouwd, omdat deze in hun ogen niet zo beschaaft waren als zij.

In Europa liep de grens tussen het Romeinse Rijk en de Barbaren bij de Rivieren Rijn en Donau. Alles ten noorden van die grens was niet-Romeins en werd bevolkt door verschillende Germansen volken. Dit gebied dat gedeeltelijk was ingelijft bij het Romeinse Rijk en gedeeltelijk nog ‘barbaars’, is waar ons verhaal zich afspeeld.

Langs de Rijn werd de grens gemarkeerd door een hele serie forten die was gebouwd en werd bemant door Romeinse soldaten. Deze serie forten worden de Limes genoemd. Deze Limes was niet een ondoordringbare grens waar niemand langs kon, zoals bijvoorbeeld de Berlijnse Muur, maar meer een soort van open grens. Mensen, vooral handelaren, konden makkelijk deze grens passeren. Nadat de Romeinen rond 400 ons gebied hadden verlaten, onwikkelden sommige van de Limes forten zich tot plaatsen en later zelfs steden. Voorbeelden hiervan zijn Utrecht en Keulen. Ander forten verdwenen van het toneel. Soms wordt van die forten nog wat terug gevonden tijdens archeologische opgravingen.

Het Romeinse Rijk (dat wil zeggen het westelijke gedeelte daarvan) verdween in 476. Jaren van binnenlandse onrust en burgeroorlogen hadden het Rijk dus danig verzwakt dat er geen weerstand meer kon worden geboden tegen aanvallen van de Visigoten, Vandalen en de Hunnen, volken uit Oost Europa en Centraal Azië.

Wat de Romeinen achterlieten was een uitgebreid netwerk van wegen dat heel Europa doorging. Het was zo goed aangelegd dat het honderden jaren later nog werd gebruikt, ondanks dat door het ontbreken van goed onderhoud kleinere wegen verdwenen.

In mijn volgende dagboekaantekening gaan we een kijkje nemen naar het landschap dat de Romeinen achterlieten en welke invloed klimaat had in die tijd.